Bảo trì PCCC nhà xưởng – 10 vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm

Nhà xưởng, kho hàng, nhà máy sản xuất… luôn là nhóm công trình có nguy cơ cháy nổ cao nhất do đặc thù chứa nhiều máy móc công suất lớn, nguyên vật liệu dễ cháy và mật độ lao động cao. Chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể gây thiệt hại hàng tỷ đồng, làm gián đoạn sản xuất hoặc khiến doanh nghiệp phá sản.

Trong bối cảnh đó, bảo trì PCCC nhà xưởng không chỉ là yêu cầu của pháp luật mà còn là “hàng rào sống” bảo vệ tài sản doanh nghiệp và an toàn người lao động. Tuy nhiên, đa số doanh nghiệp vẫn chưa thực sự hiểu rõ cần bảo trì những gì, tần suất thế nào và phải lưu ý vấn đề nào để hệ thống PCCC vận hành hiệu quả.

Bài viết này tổng hợp 10 vấn đề quan trọng nhất xoay quanh bảo trì PCCC nhà xưởng mà mọi doanh nghiệp phải nắm rõ để phòng ngừa rủi ro cháy nổ một cách chủ động.

1. Không nắm rõ tần suất bảo trì PCCC theo quy định

Rất nhiều doanh nghiệp lúng túng khi được hỏi:

• Bơm chữa cháy chạy thử bao lâu một lần?
• Đầu phun Sprinkler cần vệ sinh mấy lần/năm?
• Hệ thống báo cháy có cần kiểm định định kỳ không?
• Bình chữa cháy phải nạp bao nhiêu tháng?

Thực tế, TCVN 3890:2009 và Nghị định 136/2020 đã quy định rõ:

Tần suất bảo trì chuẩn:

• Bơm chữa cháy: chạy thử tuần 1–2 lần
• Báo cháy tự động: kiểm tra 3 tháng, bảo trì 12 tháng
• Bình chữa cháy: kiểm tra tháng, bảo dưỡng 6 tháng
• Họng nước – vòi chữa cháy: 3 tháng/lần
• Sprinkler: 3–6 tháng/lần
• Đèn exit – đèn sự cố: hàng tháng
• Quạt hút khói – tăng áp: 6 tháng/lần

Không tuân thủ đúng tần suất là một trong những nguyên nhân khiến nhiều hệ thống không hoạt động khi xảy ra cháy.

2. Không lập hồ sơ và nhật ký bảo trì PCCC nhà xưởng

Đoàn kiểm tra PCCC yêu cầu doanh nghiệp xuất trình:

• Hồ sơ thiết kế PCCC
• Biên bản nghiệm thu
• Hợp đồng bảo trì định kỳ
• Nhật ký kiểm tra hệ thống
• Biên bản chạy thử bơm
• Biên bản kiểm định hệ thống

Nếu doanh nghiệp không lưu hồ sơ đầy đủ → dễ bị xử phạt 20–80 triệu đồng hoặc đình chỉ hoạt động.

Hồ sơ PCCC là tài liệu bắt buộc, không chỉ để đối phó đoàn kiểm tra mà còn để theo dõi tình trạng thiết bị suốt quá trình vận hành.

3. Không có đơn vị chuyên môn bảo trì định kỳ

Một sai lầm phổ biến ở nhà xưởng là:

❌ Nhân viên bảo vệ tự kiểm tra

❌ Không có chuyên môn nên kiểm tra hình thức

❌ Không phát hiện lỗi sâu bên trong thiết bị

❌ Không biết quy trình chuẩn

Trong khi đó, hệ thống PCCC gồm:

• hệ thống điện
• cơ khí
• đường ống nước
• điều khiển tự động
• cảm biến
• đầu phun
• buồng bơm

→ Chỉ kỹ sư PCCC mới có khả năng kiểm tra toàn diện.

Doanh nghiệp nên ký hợp đồng bảo trì PCCC nhà xưởng với đơn vị được cấp phép hoạt động theo Nghị định 136/2020.

4. Hệ thống báo cháy lỗi nhưng không ai biết

Tại nhiều nhà xưởng, hệ thống báo cháy thường gặp:

• Báo giả liên tục
• Trung tâm báo cháy bị lỗi pin
• Còi, đèn không hoạt động
• Đầu báo bám bụi không nhận tín hiệu
• Đứt mạch vòng báo cháy

Điều đáng lo là doanh nghiệp thường tắt chuông báo cháy vì báo giả quá nhiều, dẫn đến:

Khi cháy thật → không ai biết.

Bảo trì báo cháy gồm:

• vệ sinh đầu báo
• kiểm tra lập trình trung tâm
• test tín hiệu từng zone
• kiểm tra UPS – nguồn dự phòng
• kiểm tra đèn – còi báo

5. Bơm chữa cháy không chạy – sự cố nguy hiểm nhất

Trong 90% vụ cháy lớn, hệ thống bơm chữa cháy đều không chạy vì:

• Motor kẹt
• Bơm diesel hết dầu
• Van khóa chưa mở
• Hỏng tủ điều khiển
• Mực nước bể chứa quá thấp
• Không chạy thử định kỳ

Đây là lỗi nghiêm trọng nhất vì khi bơm không hoạt động → toàn bộ hệ thống chữa cháy nước mất tác dụng.

Doanh nghiệp cần:

• Chạy thử bơm điện, bơm diesel hàng tuần
• Ghi biên bản đầy đủ
• Bảo trì định kỳ 3–6 tháng
• Vệ sinh phao bể chứa, thay dầu diesel

6. Họng nước chữa cháy không có áp lực

Nhiều nhà xưởng chỉ kiểm tra xem:

• Vòi có còn không?
• Lăng phun còn không?

… nhưng không test áp lực nước, dẫn đến:

• Vòi phun yếu
• Không đạt 2,5 bar theo TCVN
• Rò rỉ nước ở khớp nối
• Hỏng van một chiều

Đây là lý do khi cháy xảy ra, công nhân kéo vòi ra nhưng không phun được.

Họng nước chữa cháy phải được kiểm tra ít nhất 3 tháng/lần bằng cách:

• Test nước thật
• Đo áp lực bằng đồng hồ
• Kiểm tra van
• Kiểm tra trạng thái họng tầng

7. Sprinkler bị tắc bụi, bị che chắn hoặc bị thay đổi kết cấu nhà xưởng

Các lỗi phổ biến:

• Đầu phun bị sơn phủ
• Che chắn bằng giá kệ cao
• Bụi bám lâu năm
• Khoan cắt thay đổi mặt bằng làm hỏng ống
• Đầu phun bị bật nắp chụp bảo vệ

Điều này dẫn đến:

→ Nhiệt độ tăng nhưng đầu phun không kích hoạt.

Sprinkler phải được kiểm tra:

• 3 tháng: quan sát
• 6 tháng: vệ sinh
• 1 năm: kiểm tra áp lực hệ thống

Doanh nghiệp cũng phải cam kết không thay đổi công năng ảnh hưởng đến hệ thống PCCC.

8. Không huấn luyện nghiệp vụ PCCC cho công nhân

“Trong 1 phút đầu tiên của đám cháy, 1 bình chữa cháy có thể dập tắt nó.

Sau 5 phút, cần cả đội xe chữa cháy đến nơi.”

Nhưng rất nhiều nhà xưởng:

• Công nhân chưa từng cầm bình chữa cháy
• Không biết cách dùng Sprinkler
• Không biết mở họng nước tầng
• Không biết sơ tán theo lối nào

Đào tạo PCCC phải được tổ chức:

• 6 tháng/lần cho lực lượng PCCC cơ sở
• 1 năm/lần diễn tập toàn bộ nhà xưởng

9. Không kiểm định hệ thống PCCC theo chu kỳ

Theo quy định bảo trì PCCC nhà xưởng:

• Bình chữa cháy phải kiểm định
• Hệ thống chống sét phải kiểm định
• Hệ thống bơm và van phải kiểm định
• Hệ thống đường ống phải kiểm định áp lực

Doanh nghiệp thường bỏ qua phần kiểm định vì nghĩ “vẫn dùng được”, nhưng không có kiểm định thì:

→ Đoàn kiểm tra sẽ xử phạt.

→ Khi cháy, bảo hiểm có thể từ chối chi trả.

10. Không dự trù kinh phí bảo trì PCCC nhà xưởng hằng năm

Nhiều doanh nghiệp coi bảo trì PCCC là chi phí phát sinh, nên:

• Cắt giảm ngân sách
• Không gọi đơn vị chuyên môn
• Không thay mới thiết bị xuống cấp
• Chỉ làm khi bị kiểm tra

Nhưng thực tế:

Chi phí bảo trì rẻ hơn rất nhiều so với chi phí khắc phục sau cháy.

Doanh nghiệp nên lập ngân sách riêng cho PCCC: bình chữa cháy, đầu báo, ống nước, bơm, quạt hút khói, đèn exit…

> Xem thêm:

• Không bảo trì PCCC nhà xưởng phải đối mặt với nguy cơ nào?
• Quy trình bảo trì PCCC – Chuẩn kỹ thuật & Đúng quy định

Đường dây nóng: MB – 091.929.7766 || MN – 0981.547.680 || MT – 0906.276.387